Przyczyną zmian w komórkach szyjki macicy prowadzących do stanów przednowotworowych i raka szyjki macicy jest infekcja wirusem HPV (human papilloma virus). Jednocześnie infekcje onkogennymi wirusami HPV bardzo rzadko dają widoczne objawy.
Jedynym skutecznym sposobem wykrycia infekcji wirusem HPV a tym samym wdrożenia szybkiego postępowania zapobiegającego rozwojowi zmian przednowotworowych i raka szyjki macicy jest wykonywanie testów wykrywających te wirusy. Najbardziej zalecanym postępowaniem jest wykonanie testów wykrywających wirusy HPV jednocześnie z cytologią płynną LBC.
Zalecane jest też zaszczepienie się przeciwko wirusom HPV w każdej grupie wiekowej u kobiet oraz u mężczyzn. W Polsce obecnie szczepionki są refundowane u dzieci do 14 roku życia.